सहमती

सहमती विविध एग्रीगेटर एकत्र आणते जे व्यक्ती आणि लहान व्यवसायांना डिजिटल माध्यमांद्वारे तृतीय पक्षासह आर्थिक डेटा सामायिक करण्यास सक्षम करतात. हे मुळात एकाच ठिकाणी आर्थिक डेटा संचयित करण्यासाठी एक सामान्य व्यासपीठ म्हणून कार्य करते. याचा वापर सध्या आर्थिक क्षेत्रात केला जात आहे आणि भविष्यात आरोग्यसेवा, दूरसंचार आणि इतर क्षेत्रांमध्येही याचा वापर केला जाईल.

सहमती म्हणजे काय

सहमती (DigiSahamati फाउंडेशन) ही भारताच्या कंपनी ॲक्ट च्या कलम 8 अंतर्गत एक खाजगी, ना-नफा देणारी संस्था आहे. ही एक सदस्य-संचालित युती आहे जी भारतातील अकाऊंट एग्रीगेटर इकोसिस्टम मजबूत करण्यासाठी आणि प्रोत्साहन देण्यासाठी स्थापन करण्यात आली होती.

 

हे भारताच्या अकाऊंट एग्रीगेटर नेटवर्क आणि डेटा सक्षमीकरण आणि संरक्षण आर्किटेक्चरसाठी उद्दिष्टे निश्चित करण्यासाठी आणि साध्य करण्यासाठी कायदा, तंत्रज्ञान आणि वित्त यासारख्या विविध पार्श्वभूमीतील संस्था आणि लोकांना एकत्र आणते. यामुळे वापरकर्त्यांना नाविन्यपूर्ण उत्पादने आणि सेवांमध्ये प्रवेश करण्यास मदत होते आणि त्यांच्या डेटावर अधिक चांगले नियंत्रण देखील असते.

 

ही चौकट व्यक्तींना विविध मध्यस्थांसह साठवलेला आर्थिक डेटा गोळा करण्याची आणि सामायिक करण्याची परवानगी देते. अशा प्रकारे, वेगवेगळ्या मध्यस्थांच्या वेबसाइटवरून शारीरिकरित्या माहिती गोळा करण्याची आवश्यकता नाही. एग्रीगेटरच्या मदतीने, वापरकर्ते काही मिनिटांत लोन वर प्रक्रिया करू शकतात. एखाद्या व्यक्तीच्या आर्थिक इतिहासाचे विहंगावलोकन हवे असलेल्या आर्थिक सल्लागार सेवेची यादी करताना हे खूप उपयुक्त ठरेल. ही चौकट कमीतकमी दस्तऐवजीकरण सादर करेल आणि टर्नअराउंड वेळ देखील लक्षणीयरीत्या कमी करेल.

 

तथापि, हे पूर्ण करण्यासाठी, आर्थिक सेवांच्या सर्व प्रदात्यांनी प्लॅटफॉर्मचा वापर करणे आवश्यक आहे. सध्या, सर्व संस्थांसाठी सहभाग आवश्यक नाही. सेवा प्रदाता नोंदणीकृत नसल्यास वापरकर्त्याचा डेटा पूर्णपणे संग्रहित केला जाऊ शकत नाही.

 

सहकारी का

सहमती सामान्य जनतेला तसेच सहमतीमध्ये नोंदणी करणाऱ्या संस्थांना बरेच फायदे प्रदान करते. काही फायदे खाली सूचीबद्ध आहेतः

 

●        Easy Access to Information

 

जर एखाद्या ग्राहकाला सध्या एखाद्या छोट्या कंपनीसाठी किंवा वैयक्तिक लोन साठी अर्ज करायचा असेल तर त्याने अनेक कागदपत्रे लोनप्रदाता प्रदान करणे आवश्यक आहे. आज लोन सुरक्षित करण्यासाठी लागणारा वेळ या कष्टाच्या आणि कंटाळवाण्या प्रक्रियेमुळे प्रभावित होतो. अकाऊंट एग्रीगेटर व्यवसायांना सुरक्षित, छेडछाड-प्रूफ डेटामध्ये जलद आणि परवडण्याजोगा प्रवेश करण्यास आणि लोन अर्ज प्रक्रियेला गती देण्यास सक्षम करते, ज्यामुळे ग्राहकांना कर्ज मिळू शकते.

 

●        Easy Loan Availability

 

ए. ए. फ्रेमवर्क MSMEs साठी माफक कर्ज आणि अधिक डेटा उपलब्धतेसह वाजवी किंमतीच्या मायक्रोइन्श्योरन्स प्रदान करून तातडीच्या आर्थिक गरजा अधिक चांगल्या प्रकारे पूर्ण करण्यास मदत करू शकते. ए. ए. प्रणालीद्वारे विविध प्रकारचे पर्याय उपलब्ध करून दिले जातात. उदाहरणार्थ,, ए. ए. द्वारे सुरक्षित डेटा शेअरिंगद्वारे एक लहान औपचारिक लोन मिळविण्यासाठी जी.एस.टी. किंवा GeMcan सारख्या सरकारी प्रणालींमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नाबद्दल माहिती संपार्श्विक तपशील, तर सामान्यतः एम.एस.एम.ई लोन साठी भौतिक संपार्श्विक आवश्यक असते.

 

 

●        Easy Accessibility

 

भविष्यात, प्रत्यक्ष शाखांचा वापर न करता अनेक लघु आणि मध्यम उद्योगांशी (SMEs) संपर्क साधणे शक्य होईल, ज्यामुळे क्रेडिट मिळवण्याची पद्धत बदलेल. खुल्या बँकिंग परिसंस्थेचा अवलंब केल्याने भारताला आपले मोठे न वापरलेले वित्तीय सेवा क्षेत्र उघडण्यास मदत होईल. सर्व आर्थिक माहिती एकाच ठिकाणी गोळा केली जात असल्याने, अकाऊंट एग्रीगेटर प्रणालीमध्ये कर्ज आणि संपत्ती व्यवस्थापनाची कार्यक्षमता आणि खर्च-परिणामकारकता लक्षणीयरीत्या वाढवण्याची क्षमता आहे.

सहामतीमध्ये डेटा गोपनीयता

त्यांचा डेटा कसा वापरला जातो यापेक्षा लोकांना अधिक पर्याय देऊन त्यांना सक्षम करणे हे सहमतीचे ध्येय आहे. एग्रीगेटरकडे अकाऊंटसाठी नोंदणी करताना वापरकर्ता कोणत्याही अकाऊंटमधून डेटा कोणत्याही मध्यस्थाकडे शेअर करण्याची परवानगी देऊ शकतो किंवा रोखू शकतो. वापरकर्त्यांचा किती डेटा सामायिक केला जाऊ शकतो याचा निर्णय त्यांच्या हातात राहील. उदाहरणार्थ, जर वापरकर्त्याकडे चार बँक खाती असतील तर वापरकर्ता त्यापैकी फक्त एक किंवा दोनमध्ये प्रवेश करण्याची परवानगी देण्याचा निर्णय घेऊ शकतो. याव्यतिरिक्त, सेवा प्रदाता किती काळ डेटामध्ये प्रवेश करू शकतो याची निवड वापरकर्त्याकडे असेल.

आजकाल, डेटा शेअरिंग अगदी सामान्य आहे. विविध संस्था आणि व्यवसाय वेगवेगळ्या कारणांसाठी डेटा गोळा करतात परंतु या गोळा केलेल्या डेटाच्या वापराच्या बाबतीत जबाबदारीचा अभाव आहे. येथेच अकाऊंट एग्रीगेटर इकोसिस्टम्स कार्यान्वित होतात. ते मध्यस्थ आहेत जे डेटा प्रवेश विश्वस्त म्हणून काम करतात.

अकाऊंट एग्रीगेटर ईकोसिस्टम

अकाऊंट एग्रीगेटर (ए. ए.) इकोसिस्टम ही संमती-आधारित आर्थिक डेटा सामायिकरणासाठी एक चौकट आहे जी लोकांना आणि लहान व्यवसायांना इतर संस्थांसह "वैयक्तिक डेटा प्रवेश, नियंत्रण आणि सामायिक करू देईल".

ए. ए. चे आर्किटेक्चर डेटा एम्पावरमेंट अँड प्रोटेक्शन आर्किटेक्चर (डीईपीए) फ्रेमवर्कच्या मसुद्यावर आधारित आहे, जे नीती आयोगाने सार्वजनिक केले होते. लाखो ग्राहकांना त्यांच्या आर्थिक रेकॉर्डमध्ये अधिक चांगले प्रवेश आणि नियंत्रण देऊन आणि लोनप्रदातओं आणि फिनटेक कंपन्यांसाठी संभाव्य क्लायंट बेस वाढवून, ही वित्तीय डेटा-शेअरिंग प्रणाली, यू.पी.आय सारख्या सुविधांसह जोडलेले आहे, कर्ज आणि गुंतवणूक क्षेत्रात क्रांती घडवून आणण्याची क्षमता आहे.

अकाऊंट एग्रीगेटर ईकोसिस्टम सहभागी

आर्थिक डेटा शेअरिंग आर्किटेक्चरचे तीन महत्त्वाचे घटक खालीलप्रमाणे आहेतः

 

वित्तीय माहिती पुरवठादार (एफआयपी):ग्राहकांच्या डेटाची देखरेख करणाऱ्या डेटा फिड्यूशियरीला एफआयपी म्हणून ओळखले जाते. बँक, नॉन-बँक वित्तीय संस्था (एनबीएफआय), म्युच्युअल फंड रिपॉझिटरी, इन्शुरन्स रिपॉझिटरी आणि पेन्शन फंड रिपॉझिटरी ही काही उदाहरणे आहेत.

 

वित्तीय माहिती वापरकर्ते (एफआययू): एफआययू वापरकर्त्यासाठी अनेक प्रकारच्या सेवा तयार करण्यासाठी एफआयपीमधून माहिती वापरते. कर्जदार लोन साठी पात्र आहे की नाही हे स्थापित करण्यासाठी, कर्ज देणाऱ्या संस्थेने कर्जदाराच्या माहितीमध्ये प्रवेश मिळवणे आवश्यक आहे. बँका एफआययू आणि एफआयपी दोन्ही म्हणून काम करतात.

 

अकाऊंट एग्रीगेटर (ए. ए.): अकाऊंट एग्रीगेटर (ए. ए.) एखाद्या व्यक्तीला डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करून एका वित्तीय संस्थेपासून ए. ए. नेटवर्कमधील इतर कोणत्याही विनियमित वित्तीय संस्थेत सुरक्षितपणे प्रवेश करण्यास आणि माहिती सामायिक करण्यास मदत करते. AAs ही आर.बी.आय द्वारे शासित एक प्रकारची संस्था आहे. त्यांच्या स्पष्ट संमतीने वापरकर्त्याचा आर्थिक डेटा हस्तांतरित करण्याची परवानगी देण्याच्या प्राथमिक दायित्वासह, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (आर.बी.आय) ए. ए. ला 2016 मध्ये नवीन प्रकारचे एन.बी.एफ.सी (नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपनीज) म्हणून मान्यता दिली.

 

अकाऊंट एग्रीगेटर ईकोसिस्टम अर्ज

ए. ए. परिसंस्थेत, वित्तीय माहिती वापरकर्त्यांना (FIUs) विविध प्रकारच्या वापराची प्रकरणे आहेत. अकाऊंट एग्रीगेटर इकोसिस्टममध्ये समाविष्ट केल्यावर, खालील अनुप्रयोगांचा लक्षणीय परिणाम होऊ शकतो.

 

●        Financial Management of Lending

 

आज, कर्जदार त्यांची बँकिंग माहिती आणि इतर माहिती लोनप्रदाता ला एकतर पीडीएफ दस्तऐवजांमध्ये किंवा कागदी प्रतींमध्ये देतो. कर्जदाराने पुरवठा करण्यासाठी डेटा गोळा करण्यात वेळ घालवला पाहिजे आणि लोनप्रदाता ने स्क्रीन स्क्रॅपिंग दृष्टिकोनाचा वापर करून डेटावर प्रक्रिया करणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे ही प्रक्रिया इष्टतमपेक्षा कमी आहे. याव्यतिरिक्त, अशा नोंदी बदलल्या जाऊ शकत नाहीत. सुरक्षित कर्जाला गती देण्यासाठी बँका आणि एन.बी.एफ.सी यांनी एएने सादर केलेल्या प्रचंड संभाव्यतेचा फायदा घेतला पाहिजे.

 

ए. ए. जलद डेटा प्रवेशातील अडथळे दूर करते, ज्यामुळे त्यांना लोन अनुप्रयोगांवर अधिक जलद प्रक्रिया करण्यास सक्षम करते.

 

डेटावर कर्जदाराच्या बँकेसारख्या वित्तीय माहिती प्रदात्याद्वारे (एफआयपी) डिजिटल स्वाक्षरी केली जाते आणि अकाऊंट एग्रीगेटर्सचा वापर करून रिअल-टाइममध्ये प्राप्त करता येते.

 

कर्जदार त्यांच्या ग्राहकांना अधिक वैयक्तिक आणि अद्वितीय कर्ज पर्याय प्रदान करू शकतात.

 

ए. ए. चा सर्वात महत्त्वाचा पैलू म्हणजे लोन देखरेख. लोनप्रदातओं आता त्वरित कारवाई करण्यासाठी आणि लोन नुकसानीच्या तरतुदी कमी करण्यासाठी वितरणानंतर लोन खात्यांवर लक्ष ठेवू शकते.

 

कॅश फ्लो लेंडिंग

 

भारतात दशलक्षाहून अधिक लोकांकडे क्रेडिट ब्युरोच्या भरीव फायली आहेत, म्हणजे क्रेडिट स्कोअर तयार करण्यासाठी पुरेशी माहिती आहे.

 

AAs: द्वारे कर्जदार न शोधलेल्या बाजारपेठेत पोहोचू शकतात भारतात, फक्त MSMEs च्या 8% ला अधिकृत लोनमध्ये प्रवेश आहे. कर्जदाराच्या कंपनीच्या रोख प्रवाहावर आधारित कर्ज असुरक्षित कर्जामध्ये एक लक्षणीय नवीन शक्यता दर्शवते. ए. ए. फ्रेमवर्क आणि फ्युचर पब्लिक क्रेडिट रजिस्ट्री (पी. सी. आर.) च्या मदतीने, लोनप्रदातओं कंपनीच्या कॅश फ्लोच्या आधारे लहान कर्ज देण्यास सक्षम असेल.

 

●     Wealth Management

 

भारतात, वेल्थ मॅनेजर त्यांच्या ग्राहकांच्या नियमित डेटा सबमिशनवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात. ग्राहकाकडे संपत्ती व्यवस्थापकाला त्यांची ओळखपत्र देण्याचा पर्याय आहे, ज्यामुळे त्यांचा डेटा सामायिक करण्याबद्दलची त्यांची चिंता दूर होते, परंतु हे करण्याचा हा योग्य मार्ग नाही.

अकाऊंट एग्रीगेटरला वेल्थ मॅनेजरसोबत विशिष्ट FIPs पासून डेटा शेअर करण्यासाठी डेटा प्रिन्सिपल (वेल्थ मॅनेजमेंटचा ग्राहक) कडून चालू संमती मिळू शकते. हा दृष्टिकोन विविध फायदे प्रदान करतो.

 

डेटा प्रिन्सिपलला एफआयपी (लॉगिन, पासवर्ड) साठी क्रेडेंशियल्स उघड करण्याची आवश्यकता नाही. वेल्थ मॅनेजरद्वारे डेटा शेअरिंग क्लायंटवर अवलंबून नाही. वेल्थ मॅनेजरला डिजिटल स्वरूपात डेटा प्राप्त होतो, जो थेट वेल्थ मॅनेजर प्लॅटफॉर्मला दिला जाऊ शकतो जो कारवाई करण्यायोग्य अहवाल तयार करण्यास सक्षम असेल.

भारतातील संपत्ती व्यवस्थापनाच्या बाजारपेठेचा आकार खूप लहान आहे. अकाऊंट एग्रीगेटर मार्केटचा आकार वाढवण्यास मदत करू शकतात कारण वेल्थ मॅनेजर क्लायंट मिळविण्यासाठी अधिक वेळ देऊ शकतील तर तंत्रज्ञान त्यांना त्यांच्या दैनंदिन कामात मदत करेल.

 

●        Apps for Managing Personal Finances

 

वैयक्तिक वित्त व्यवस्थापनाची (पीएफएम) पूर्तता करणाऱ्या ॲप्सचा वापर भारतात कमी आहे. भारतातील अनेक पीएफएम ॲप्स वापरकर्त्याच्या बँक अकाऊंट स्टेटमेंटमध्ये प्रवेश करण्यासाठी खालील तंत्रांपैकी एक वापरतातः

 

पीडीएफ फाइल सबमिशन

एपद्वारे लॉगिन माहिती प्रदान करणे

 

जर वापरकर्त्याने गोपनीयतेला महत्त्व दिले तर वरीलपैकी कोणत्याही दृष्टिकोनाचा सल्ला दिला जात नाही. त्यांच्या आयुष्यात, लोक अंदाजे 200 आर्थिक निर्णय घेतात, ज्यात सेव्हिंग अकाऊंट सह सुरू करण्यासाठी बँकेची निवड करणे, गहाण ठेवणे, वैयक्तिक लोन मिळवणे, म्युच्युअल फंड विकणे आणि इन्शुरन्स पॉलिसी खरेदी करणे यांचा समावेश आहे. त्यांच्या स्वतःच्या डेटाचा वापर करून, चांगल्या पीएफएम ॲप्सचे वापरकर्ते अधिक स्मार्ट आर्थिक निर्णय घेऊ शकतात. पीएफएम ॲप्सने डेटा ग्राफिकली सादर करण्याव्यतिरिक्त वापरले जाऊ शकणारे अहवाल प्रदान करणे आवश्यक आहे.

 

●        Robo-Advisory

 

रोबो-सल्लागार हे आर्थिक सल्लागार आहेत जे मानवी हस्तक्षेप न करता ऑनलाइन आर्थिक सल्ला देतात. भारतात रोबो-ॲडव्हायझरी ॲप्स अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यात आहेत. जनरल-झेड आणि मिलेनियल्स रोबो सल्लागार-शैलीच्या उत्तरांना पसंती देतात. रोबो-ॲडव्हायझरी भरपूर तंत्रज्ञान वापरते आणि जर त्यांचे अल्गोरिदम उत्तम असतील आणि वारंवार अपडेट केले असतील तर एखाद्याने चांगल्या कृती करण्यायोग्य अहवालांची अपेक्षा केली पाहिजे.

 

भारतातील अनेक लोक आता MFs मध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी रोबो-ॲडव्हायझरी ॲप्स वापरतात. जर त्यांच्याकडे वापरकर्त्याच्या आर्थिक माहितीमध्ये रिअल-टाइम प्रवेश असेल तर हे ॲप्स वापरकर्त्याला बरेच चांगले निर्णय घेण्यास मदत करू शकतात. रोबो सल्लागार ॲप्सच्या काही वैशिष्ट्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.

 

पुनर्संतुलन आणि पोर्टफोलिओ मूल्यांकनासाठी शिफारसी

इन्व्हेस्टमेंट विश्लेषण

रेगुलर प्लॅनमधून डायरेक्ट म्युच्युअल फंडकडे स्विच करा

 

डेटा संकलन हे सध्याच्या प्रणाली अंतर्गत बर्यापैकी कष्टाचे ऑपरेशन आहे; डेटा प्राप्त करणे, काढणे आणि त्यावर प्रक्रिया करणे यामध्ये बर्याच पायऱ्या असू शकतात. ए. ए. विश्वात, डेटा फिड्यूशियरी रोबो-सल्लागारांना थेट डिजिटल माहिती प्रदान करतील.

 

●        Accounts Reconciliation

 

भारतात सुमारे 10 लाख सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग अस्तित्वात आहेत. एम.एस.एम.ई समितीच्या अहवालानुसार ते आपल्या जीडीपीचा जवळजवळ 30% उत्पन्न करतात. उत्पादन क्षेत्र बहुतेक MSMEs ला रोजगार देते. MSMEs क्विकबुक, टॅली इत्यादी वित्तीय लेखा सॉफ्टवेअरचा वापर करा. अकाऊंटंट किंवा मालक सर्व बँक व्यवहार आणि इन्व्हॉईसेस अकाउंटिंग सॉफ्टवेअरमध्ये इनपुट करतात.

 

असे म्हटले जात आहे की, आज अशा व्यापक डेटा देवाणघेवाणीमुळे, डेटा सुरक्षित असेल की नाही आणि तडजोड केली जाणार नाही ही सर्वात मोठी चिंता असेल. तज्ञांच्या मते, प्लॅटफॉर्म पूर्णपणे सुरक्षित असेल. अकाऊंट एग्रीगेटर दावा करतात की ते "डेटा ब्लाइंड" आहेत, याचा अर्थ ते फक्त क्लायंट डेटाचे हस्तांतरण सक्षम करतात-स्टोरेज नाही. ते प्रसारित केलेल्या माहितीमध्ये प्रवेश करू शकणार नाहीत आणि त्यांना डेटा विकण्याची परवानगी देखील नाही. याव्यतिरिक्त, हस्तांतरित केलेला डेटा पूर्णपणे एन्क्रिप्ट केला जाईल.

 

प्रत्येक व्यक्तीला त्यांच्या डेटावर प्रवेश आणि नियंत्रण असले पाहिजे, जे लोकांच्या डेटाचे आर्थिक संपत्तीत रूपांतर करण्यात मजबूत भूमिका बजावू शकते, असे सहमती मानतात. हे मिशन लक्षात घेऊन, सहमती हे सुनिश्चित करते की डेटा सुरक्षितपणे संग्रहित केला जातो आणि आवश्यक असल्यास वित्तीय संस्थांद्वारे सहजपणे प्रवेश केला जाऊ शकतो.